• ข่าวและกิจกรรม
  • ศูนย์รับรองคุณวุฒิวิชาชีพสาขา
  • คู่มือมาตรฐานคุณวุฒิวิชาชีพสาขา
  • Links
  • ติดต่อเรา
  • นิยามศัพท์

    เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปในทิศทางเดียวกัน จึงกำหนดความหมายของคำที่เกี่ยวข้องในการดำเนินงาน ดังนี้

    “สถาบัน” หมายถึง สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน)

    “วิชาชีพ (Professional)” หมายถึง ความรู้ ความสามารถ และทักษะในการทำงานของบุคคลซึ่งต้องอาศัยความเชี่ยวชาญและความชำนาญเฉพาะด้าน

    “คุณวุฒิวิชาชีพ (Professional Qualification)” หมายถึง การรับรองความรู้ ความสามารถ และทักษะของบุคคลในการทำงานตามมาตรฐานอาชีพ

    “มาตรฐานอาชีพ (Occupational Standards)” หมายถึง การกำหนดระดับสมรรถนะของบุคคลในการประกอบอาชีพ

    “ความมุ่งหมายหลัก (Key Purpose)” หมายถึง ขอบข่ายโดยรวมของงาน ในระดับกลุ่มอาชีพ เป็นคำบรรยายคุณลักษณะที่แสดงถึงเป้าหมายของอาชีพที่แตกต่างจากอาชีพอื่น

    “บทบาทหลัก (Key Role)” หมายถึง ขอบข่ายงานแต่ละด้านในกลุ่มอาชีพ เพื่อให้บรรลุความมุ่งหมายหลัก (Key Purpose) ของอาชีพ

    “หน้าที่หลัก (Key Function)” หมายถึง ขอบข่ายของหน้าที่และความรับผิดชอบของกลุ่มงาน เฉพาะในกลุ่มอาชีพ ที่คาดหวังว่าบุคลากรสามารถจะทำได้เพื่อให้บรรลุบทบาทหลัก (Key Role)

    “หน่วยสมรรถนะ (Unit of Competence)” หมายถึง ขอบข่ายของผลลัพธ์งาน (Outcome) ที่มีจุดเริ่มต้นและสิ้นสุด สามารถกระทำได้โดยลำพังโดยบุคคลหรือกลุ่มคนในกลุ่มอาชีพ

    “สมรรถนะย่อย (Element of Competence)” หมายถึง องค์ประกอบย่อยของหน่วยสมรรถนะ (Unit of Competence)

    “เกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance Criteria)” หมายถึง ขอบข่ายของการปฏิบัติงานที่สามารถวัดและประเมินผลลัพธ์ของการทำงานได้ตามสมรรถนะย่อย

    “การจัดประเภทอาชีพตามมาตรฐานสากล (International Standard Classification of Occupations)” หมายถึง การจัดประเภทอาชีพตามมาตรฐานสากลของประเทศไทย โดยสำนักงานสถิติแห่งชาติ ประกอบด้วยชื่อรหัสอาชีพและรหัสอาชีพ

    “กรอบคุณวุฒิวิชาชีพ (Thailand Professional Qualification Framework :TPQF)” หมายถึง ระดับคุณวุฒิวิชาชีพของประเทศไทยที่ประกาศโดยสถาบัน เพื่อใช้ในการรับรองคุณวุฒิวิชาชีพ

    “คณะทำงาน (Working Group)” หมายถึง คณะทำงานจัดทำมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพ โดยต้องประกอบด้วยผู้ปฏิบัติการ หรือ ผู้ชำนาญการ หรือ ผู้เชี่ยวชาญที่อยู่ในกลุ่มอาชีพมากกว่ากึ่งหนึ่ง

    “คณะรับรองมาตรฐานอาชีพ (Endorsement Board)” หมายถึง คณะรับรองการจัดทำมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพ อาทิเช่น ผู้แทนสมาคม สมาพันธ์ ชมรม มูลนิธิ สภาวิชาชีพ สภาอุตสาหกรรม สภาหอการค้า และอื่นๆ ในกลุ่มอาชีพไม่น้อยกว่า 3 คน ผู้เชี่ยวชาญในกลุ่มอาชีพไม่น้อยกว่า 2 คน ผู้แทนองค์กรภาครัฐที่เกี่ยวข้องหน่วยงานละ 1 คนไม่น้อยกว่า 3 หน่วยงาน และผู้แทนสถาบัน 1 คน รวมไม่น้อยกว่า 9 คน ซึ่งคณะรับรองมาตรฐานอาชีพมีหน้าที่ให้ความเห็นชอบมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพก่อนเสนอต่อคณะกรรมการบริหารสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ

    “เจ้าหน้าที่สอบ (Examiner)” หมายถึง บุคลากรที่มีความสามารถในการดำเนินการสอบและประเมินตามที่กำหนดไว้ในมาตรฐานอาชีพ และได้การรับรองโดยสถาบัน

    “สมรรถนะ (Competency)” หมายถึง คุณลักษณะของบุคคล ซึ่งได้แก่ ความรู้ ทักษะ ความสามารถ และคุณสมบัติต่างๆ อันได้แก่ ค่านิยม จริยธรรม บุคลิกภาพ คุณลักษณะทางกายภาพ และอื่นๆ ซึ่งจำเป็นและสอดคล้องกับความเหมาะสมกับองค์กร โดยเฉพาะอย่างยิ่งต้องสามารถจำแนกไดว่าผู้ที่จะประสบความสำเร็จในการทำงานได้ต้องมีคุณลักษณะเด่นๆ อะไร หรือลักษณะสำคัญๆ อะไรบ้าง หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือ สาเหตุที่ทำงานแล้วไม่ประสบความสำเร็จ เพราะขาดคุณลักษณะบางประการคืออะไร เป็นต้น

    “สมรรถนะองค์กร (Organization Competency)” หมายถึง สมรรถนะที่จะช่วยให้องค์กรทำงานได้บรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ เป็นสมรรถนะที่จะบอกว่า องค์กรต้องมีความสามารถในเรื่องใดบ้างที่จะทำให้วิสัยทัศน์ กลยุทธ์ และเป้าหมายที่กำหนดเอาไว้บรรลุผลสำเร็จ

    “สมรรถนะหลัก (Core Competency)” หมายถึง คุณลักษณะ ความรู้ ทักษะและพฤติกรรม ที่บุคคลทุกคนในองค์กรจำเป็นต้องมี ไม่ว่าจะปฏิบัติงานในตำแหน่งใดก็ตาม ได้แก่ การสั่งสมความเชี่ยวชาญในอาชีพ จริยธรรม ความร่วมแรงร่วมใจ/ทีมงาน เป็นต้น

    “สมรรถนะตามสายวิชาชีพ (Discipline-specific or Functional Competency)” หมายถึง คุณลักษณะ (ความรู้ ทักษะ และพฤติกรรม) ที่บุคคลในแต่ละสายวิชาชีพจำเป็นต้องมี เพื่อให้สามารถปฏิบัติงานได้ประสบความสำเร็จ ซึ่งจะเป็นสมรรถนะที่แตกต่างกันไปตามบทบาท หน้าที่ ความรับผิดชอบ ได้แก่ การคิดวิเคราะห์ การมองภาพองค์กรรวม การพัฒนาศักยภาพคน การสั่งงานตามอำนาจหน้าที่ การสืบเสาะหาข้อมูล ความเข้าใจข้อแตกต่างทางวัฒนธรรม ความเข้าใจผู้อื่น ความเข้าใจองค์กร ความถูกต้องของงาน ความมั่นใจในตนเอง สภาวะผู้นำ วิสัยทัศน์ ศักยภาพเพื่อนำการเปลี่ยนแปลง และการควบคุมตนเอง เป็นต้น

    “นักวิจัย (Researcher)” หมายถึง ผู้ที่ดำเนินการค้นคว้าหาความรู้อย่างเป็นระบบ เพื่อตอบประเด็นที่สงสัย โดยมีระเบียบวิธีอันเป็นที่ยอมรับในแต่ละศาสตร์ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งครอบคลุมทั้งแนวคิด มโนทัศน์ และวิธีการที่ใช้ในการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล